| Aminoasit |
Proteinlerin temel yapıtaşıdır. Her protein, o proteine karşılık gelen genin talimatları uyarınca bir araya getirilmiş olan farklı bir aminoasit dizininden oluşmaktadır. Her biri genetik kodda üç harflik bir "kelime" ile tanımlanan 22 aminoasit bulunmaktadır.
|
| Antioksidan |
Hücrelerdeki reaktif oksijen molekülleri olarak da tanımlanabilen, serbest radikallerin zararlı etkilerini nötralize eden ya da engelleyen tüm bileşenler. Bazı doğal antioksidanlar vücutta üretilirken, vitaminler gibi bazı antioksidanlar çeşitli yiyeceklerin içinde bulunurlar.
|
| Detoksifikasyon |
Vücudun kendisini istenmeyen ve potansiyel olarak zararlı maddelerden veya toksinlerden arındırma sürecidir. Bu toksinler besinlerden, sudan, havadan veya normal metabolizmanın yan ürünlerinden kaynaklanabilir. Detoksifikasyon genellikle karaciğer ve böbreklerde yapılır, toksinler bu organlarda ya yıkılarak ya da suda çözünebilen doğal kimyasallara bağlanarak idrar veya ter ile kolayca atılabilir.
|
| DNA |
Canlı organizmaların genetik materyali olan deoksiribonükleik asitin kısaltılmışıdır. DNA, "çift sarmal" olarak bilinmektedir çünkü molekülleri iç içe geçmiş iki zincirden oluşan kıvrılmış bir merdiven görünümüne sahiptir. DNA genetik taslağı oluşturur, ve görünüşümüz, vücut fonksiyonlarımız ve bazen de hangi hastalıklara yakalanacağımız hakkında tüm bilgiyi taşıyan genleri içerir. DNA'nın yapı taşları dört farklı kimyasalı içerir; bunlar Adenin, Timin, Guanin, Sitozin veya kısaltılmış halleri ile A, C, G, T'dir ve genetik kodun "alfabesi" olarak kabul edilirler.
|
| Enzim |
Vücudun besinleri metabolize etmesi ve büyüme, onarım ve hareket için gerekli enerjiyi üretmesi için şart olan biyokimyasal reaksiyonları gerçekleştiren proteindir. Organizma enzimler olmadan çalışamaz.
|
| Gen |
DNA molekülünün, protein yapımı ile ilgili bilgiler içeren bir bölümüdür. Genlerimizdeki "harflerin" genetik dizilişi (ATT CGG gibi), vücudumuzun yaşam için gerekli binlerce proteinin her birini nasıl, nerede ve ne zaman üreteceğini belirler.
|
| Gen varyasyonu |
DNA'da doğal olarak ortaya çıkan ve t oplumun en az % 1'inde görülen varyasyondur. Varyasyon genetik alfabenin bir veya birden fazla harfinde bir değişiklik anlamına gelir. Örneğin, bir çok insanın genetik harf olarak "A" taşıdığı bir yerde varyasyona sahip bir birey "T" taşıyabilir. Bilim insanları böyle varyasyonları "polimorfizm" olarak adlandırmaktadırlar. Gen varyasyonlarının çoğu zararsızdır ve insan türünün genetik çeşitliliğinin bir parçasıdır
|
| Genetik kod |
Genin içinde bulunan ve hücreye spesifik bir proteini nasıl yapacağını gösteren bilgilerdir. A, T, C ve G genetik kodun harfleridir, DNA'yı oluşturan Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin kimyasallarının kısaltmaları olarak kullanılmaktadırlar. Her genin kodu bu dört harfin değişik kombinasyonlarıyla protein yapımının hangi aşamasında hangi aminoasidin kullanılacağını belirleyen üç harflik "kelimeleri" oluşturur.
|
| Genetik Mühendisliği |
Yeni veya modifiye genler veya gen kombinasyonları içeren DNA'ları üretmek üzere çeşitli deneysel tekniklerin kullanılmasıdır.
Genom Bir oganizmanın genetik kodlarının toplamıdır. Normal insan genomu yaklaşık 3 milyar genetik "harf" içerir. Genomik Genom üzerine çalışan özel bir bilim dalıdır. GM besinler Genetik olarak modifiye edilmiş besinler (GM) genetik mühendisliği aracılığı ile genomdan bir veya birden fazla genin değiştirilmesi, eklenmesi veya çıkartılması için üretilmişlerdir.
|
| Hücre |
Her canlı organizmanın temel yapısal alt birimidir. Hücre, içi kimyasal maddelerle doldurulmuş, sulu, küçük bir bölmedir ve organizmanın genomunun tam bir kopyasını içerir. Bazı organizmalar bir veya iki hücreden oluşurken, insan vücudu milyarlarca hücreden oluşur. Her bir hücre bir membran ile çevrilidir ve kromozomlar halinde düzenlenmiş genetik materyali (DNA) içeren bir çekirdeğe sahiptirler.
|
| Karbonhidratlar |
Karbon, hidrojen ve oksijen içeren organik bileşiklerdir. Bunlar fruktoz, glikoz gibi basit şekerleri ve laktoz, selüloz ve nişasta gibi daha kompleks sakkaritleri içerirler. Karbonhidratlar enerjinin ve pek çok vitamin ve mineralin mükemmel kaynaklarıdır.
|
| Klonlama |
Herhangi bir şeyin tam anlamıyla bir kopyasını oluşturmaktır. Bu terim DNA'nın bir kısmının, genellikle bir genin (moleküler klonlama), kültür hücrelerinin (hücre klonlaması) veya canlı bir organizmanın (örneğin hayvan klonlama) kopyasını yaparken kullanılmaktadır.
|
| Kromozom |
Esas olarak DNA'dan oluşmuş ve sıkı şekilde bükülmüş mikroskobik yapılardır. Kromozomlar insan vücudunun birçok hücresinde çekirdek içinde bulunurlar.
|
| Metabolizma |
İnsanlar da dahil olmak üzere tüm canlı organizmaların, besinleri enerjiye dönüştürme ve oluşan artık maddeleri dışarıya atma işlemlerinin doğal sürecidir. Metabolizma yaşam için elzemdir.
|
| Molekül |
Herhangi bir maddenin veya bileşiğin kimyasal olarak sabit en küçük parçasıdır. Kimyasal bağlarla bağlanmış iki veya daha fazla atomu içerir.
Nükleus/Çekirdek Kromozomları içeren merkezi hücre yapısıdır.
|
| Oksidatif stres |
Hücre içindeki ortamın fazla miktarda oksijenlenmesi, yani hücre içinde reaktif ve kararsız moleküllerin, özellikle de oksijen moleküllerinin, bulunması durumudur. Bu reaktif moleküller, kendilerini hücre içindeki proteinlere ve DNA'ya bağlayarak, hasara neden olurlar. Böyle yüksek oranda aktive olmuş hücreler, düzenleyici sistemlerinin kontrolünü kaybederler. Oksidatif stres, bazı hastalıkların gelişmesiyle ilişkilendirilmektedir.
|
| Polimorfizm |
Gen varyasyonun bilimsel adıdır |
| Proteinler |
Karbon, hidrojen, oksijen ve azot içeren karmaşık organik bileşiklerdir. Proteinleri karbonhidrat ve yağlardan ayıran, azotun varlığıdır. Proteinlerin temel yapıtaşları amino asitlerdir. İnsanlar proteinlerini sentezlemek için 22 aminoaside ihtiyaç duyarlar. İnsan vücudu bu 22 aminoasitten sadece 13 tanesini yapabilmektedir ve bu aminoasitler besinlerle alınması gerekmediğinden "elzem olmayan aminoasitler" olarak adlandırılırlar. Diğer 9 aminoasit ise vücut tarafından yapılamayan ve sadece besinlerle sağlanabilen elzem amino asitlerdir
. |
| Serbest radikaller |
Vücutta normal metabolizmanın bir parçası olarak oluşan, oksijen veya başka bir molekülün aşırı aktif bir parçasıdır. Fazla miktarda üretildiğinde veya yeterli düzeyde nötralize edilemediğinde, hücre yapısına ve proteinlere zarar verebilen bir elektrik yükü açığa çıkarır.
|
| SNP |
Tek nükleotit polimorfizmidir, "snip" olarak telaffuz edilir. Sadece bir genetik "harfte", ya da bazda oluşan değişikliği içeren gen varyasyonudur, örneğin "GGT" yerine "GCT" şeklinde kodlanmıştır. Bu tür çok küçük fakat yaygın varyasyonlar insanlarda her 1000 bazda bir görülebilmektedir.
|
| Toksin |
Özellikle bir hayvan, bitki veya bakteri tarafından üretilen zararlı maddelerdir. Toksinler vücuda bu tür kaynaklardan girebilmekte veya metabolizmanın yan ürünü olarak üretilebilmektedir. Toksinlere sürekli maruz kalmak vücudun detoksifikasyon mekanizmalarını baskılayabilir ve hastalıklara neden olabilir.
|
| Vitaminler |
Normal metabolizma, büyüme-gelişme ve hücre işlevlerinin düzenlenmesi için gerekli organik moleküllerdir. Bazı vitaminler vücutta bazı özel enzimleri aktive ederler. Yetersiz vitamin alımı, vitamin eksikliğine neden olmaktadır.
|
| Yağlar |
Gliserol ve yağ asitlerinden oluşan organik bileşiklerdir. Yağlar besinlerde bulunan enerjinin en yoğun halini sunarlar. İçerdikleri yağ asitlerinin baskın olan türüne göre "doymuş" ve "doymamış" moleküllere ayrılmışlardır.
|
